Kto posiada nieruchomość na Majorce i ma powiązania rodzinne lub osobiste z kilkoma krajami, nie powinien myśleć o swoim testamencie wyłącznie w kategoriach prawa krajowego. Od 17 sierpnia 2015 r. rozporządzenie UE w sprawie dziedziczenia określa, które prawo spadkowe ma zastosowanie do transgranicznych spadków.

Podstawowa zasada: jedno prawo spadkowe dla całego spadku

Rozporządzenie opiera się na zasadzie jedności spadku. Co do zasady, dla całego spadku stosuje się prawo państwa, w którym zmarły w chwili śmierci miał miejsce zwykłego pobytu. Dla Majorki oznacza to: Finca, mieszkanie lub willa nie są automatycznie traktowane zgodnie z prawem hiszpańskim tylko dlatego, że znajdują się w Hiszpanii.

Miejsce zwykłego pobytu

Miejsce zwykłego pobytu to nie tylko adres zameldowania. Wynika ono z czasu trwania i regularności pobytu, więzi rodzinnych i społecznych, centrum życiowego, przyczyn pobytu, powiązań zawodowych lub gospodarczych oraz faktycznego sposobu życia. Rezydencja podatkowa może być wskazówką, ale nie jest automatycznie tożsama.

Wybór prawa jako centralne narzędzie planowania

Osoba może dla całego swojego dziedziczenia ustawowego wybrać prawo państwa, którego obywatelstwo posiada. W przypadku posiadania kilku obywatelstw można wybrać prawo jednego z tych państw. Wybór prawa powinien być wyraźnie określony w testamencie lub w podobnym rozporządzeniu na wypadek śmierci.

Znaczenie dla nieruchomości na Majorce

Bez wyboru prawa, w przypadku miejsca zwykłego pobytu na Majorce, może mieć zastosowanie hiszpańskie prawo spadkowe. Ponieważ Hiszpania zna kilka terytorialnych systemów prawa cywilnego, należy dodatkowo sprawdzić, które terytorialne prawo cywilne jest istotne w konkretnym przypadku. Rozporządzenie UE w sprawie dziedziczenia nie zmienia hiszpańskich formalności podatkowych, księgi wieczystej i rejestrowych.

Międzynarodowe rodziny potrzebują jasności

Rodziny patchworkowe, małżonkowie o różnych obywatelstwach, dzieci w kilku krajach lub partnerzy niebędący w związku małżeńskim powinni szczególnie poważnie potraktować wybór prawa. W zależności od mającego zastosowanie prawa, udziały spadkowe, prawa do zachowku i prawa pozostałego przy życiu małżonka mogą znacznie się różnić.

Rozróżnienie zachowku, prawa majątkowego małżeńskiego i podatków

Prawa do zachowku zasadniczo należą do mającego zastosowanie prawa spadkowego. Natomiast prawo majątkowe małżeńskie decyduje w pierwszej kolejności o tym, jaki majątek w ogóle wchodzi w skład spadku. Podatki nie są harmonizowane przez rozporządzenie UE w sprawie dziedziczenia; podatek od spadków, terminy, kwoty wolne i kwestie podwójnego opodatkowania należy sprawdzić oddzielnie.

Państwa trzecie, Wielka Brytania i Szwajcaria

Rozporządzenie może również odsyłać do prawa państwa niebędącego członkiem UE. Obywatele brytyjscy lub szwajcarscy mogą zatem rozważyć wybór prawa na korzyść prawa swojego obywatelstwa. W praktyce jednak sformułowanie powinno być uzgodnione z doradcą w danym państwie, ponieważ nie wszystkie państwa uczestniczą w systemie rozporządzenia.

Europejskie poświadczenie spadkowe

Europejskie poświadczenie spadkowe jest opcjonalnym dokumentem dla spadków transgranicznych. Spadkobiercy, zapisobiercy z bezpośrednimi prawami, wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku mogą za jego pomocą potwierdzić swój status i uprawnienia w innych uczestniczących państwach UE. W przypadku nieruchomości na Majorce może ono ułatwić uznanie w UE, ale nie zastępuje automatycznie wszystkich dokumentów krajowych.

Praktyczna kontrola

Czy istnieje aktualny testament z wyraźnym wyborem prawa?
Czy jest jasne, gdzie prawdopodobnie znajdowałoby się miejsce zwykłego pobytu?
Czy planowanie jest zgodne z umową małżeńską, ustrojem majątkowym i strukturą rodziny?
Czy uwzględniono prawa do zachowku?
Czy hiszpańskie konsekwencje podatkowe i związane z księgą wieczystą zostały sprawdzone oddzielnie?

Rozporządzenie UE w sprawie dziedziczenia i wybór prawa dla nieruchomości na Majorce