Residencia i rezydencja podatkowa na Majorce

Kto kupuje nieruchomość na Majorce lub mieszka na wyspie przez dłuższy czas, szybko spotyka się z pojęciami takimi jak NIE, residencia, empadronamiento i rezydencja podatkowa. Pojęcia te są często mylone w codziennym użyciu, ale oznaczają różne rzeczy. Szczególnie międzynarodowi nabywcy powinni je wyraźnie rozróżniać, ponieważ prawo pobytu, prawo meldunkowe i prawo podatkowe mają własne zasady.

Residencia nie jest automatycznie miejscem zamieszkania dla celów podatkowych

Residencia w praktycznym języku opisuje zazwyczaj prawo lub rejestrację do dłuższego pobytu w Hiszpanii. Rezydencja podatkowa natomiast decyduje o tym, czy Hiszpania może opodatkować światowy dochód danej osoby. Oba te aspekty mogą się pokrywać, ale nie muszą w każdym indywidualnym przypadku automatycznie.

Również NIE nie jest tytułem pobytowym. Jest to numer identyfikacyjny dla cudzoziemców, wymagany przy umowie kupna, u notariusza, w księdze wieczystej, do celów podatkowych, w banku, u dostawców mediów i w wielu czynnościach administracyjnych. Posiadanie NIE nie oznacza ani, że ktoś może mieszkać w Hiszpanii, ani że jest tam rezydentem podatkowym.

Obywatele UE, EOG i Szwajcarii

Obywatele UE, EOG i Szwajcarii mogą zasadniczo swobodnie przemieszczać się po Hiszpanii. Osoby, które chcą pozostać w Hiszpanii dłużej niż trzy miesiące, muszą zarejestrować się w Registro Central de Extranjeros i otrzymują certificado de registro de ciudadano de la Unión. W zależności od sytuacji wymagane są dowody zatrudnienia, samozatrudnienia, wystarczających środków finansowych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Empadronamiento to zameldowanie w gminnym rejestrze ludności. Jest ono pomocne lub wymagane w wielu praktycznych sprawach, takich jak szkoła, administracja zdrowotna, lokalne zaświadczenia, niektóre kwestie DGT czy sprawy gminne. Nie zastępuje ono jednak rejestracji UE i samo w sobie nie decyduje o rezydencji podatkowej.

Nabywcy spoza UE

Obywatele państw spoza UE mogą nabywać nieruchomości w Hiszpanii, ale do dłuższych pobytów potrzebują odpowiedniego statusu pobytowego. Krótkie pobyty w strefie Schengen są zazwyczaj ograniczone do 90 dni w ciągu 180 dni, o ile nie istnieje inny tytuł. Osoby chcące mieszkać na stałe, pracować, żyć jako emeryci lub sprowadzić członków rodziny potrzebują odpowiedniego zezwolenia, np. residencia niezarobkowa, tytuł do międzynarodowej pracy zdalnej, pracy, samozatrudnienia lub statusu rodzinnego.

Sam zakup nieruchomości od czasu zakończenia Złotej Wizy nie stanowi już samodzielnej ścieżki pobytowej. Nieruchomość może być praktycznie istotna jako adres zamieszkania lub dowód w postępowaniu, ale nie zastępuje ustawowych przesłanek danego tytułu pobytowego.

Zasada 183 dni i centrum interesów życiowych

Zgodnie z hiszpańskim prawem podatkowym od dochodów osobistych, osoba fizyczna jest zasadniczo uznawana za rezydenta podatkowego w Hiszpanii, jeśli przebywa w Hiszpanii więcej niż 183 dni w ciągu roku kalendarzowego. Przejściowe nieobecności mogą być wliczane, o ile nie udowodni się rezydencji podatkowej w innym państwie.

183 dni nie jest jednak jedynym kryterium. Osoba może być również uznana za rezydenta, jeśli centrum lub podstawa jej działalności gospodarczej lub interesów znajduje się bezpośrednio lub pośrednio w Hiszpanii. Ponadto istnieje domniemanie, które można obalić, jeśli niepozostający w separacji małżonek i małoletnie dzieci na utrzymaniu zwykle mieszkają w Hiszpanii.

Hiszpański rok podatkowy to rok kalendarzowy. Dlatego decydujące znaczenie ma nie tylko pojedyncza podróż, ale cała sytuacja od 1 stycznia do 31 grudnia: faktyczna obecność, użytkowanie mieszkania, rodzina, praca, interesy gospodarcze, uczęszczanie dzieci do szkoły, ubezpieczenie zdrowotne, struktura bankowa i umowna oraz dowody w kraju pochodzenia.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i deklaracje majątkowe

Jeśli dwa państwa mogłyby uznać osobę za rezydenta podatkowego, nie decyduje o tym automatycznie silniejsza wola podatnika, ale reguły rozstrzygające (tie-breaker) odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania: stałe miejsce zamieszkania, centrum interesów życiowych, miejsce zwykłego pobytu, obywatelstwo i ewentualnie procedura wzajemnego porozumiewania się. Dlatego transgraniczna analiza podatkowa jest szczególnie ważna przed przeniesieniem rodziny, pracy zdalnej, pobierania emerytury lub struktury firmy.

Hiszpańscy rezydenci podatkowi mogą być zobowiązani do deklarowania zagranicznych aktywów, np. za pomocą Modelo 720. Obowiązki te są złożone i mogą dotyczyć również rachunków bankowych, rachunków papierów wartościowych, nieruchomości lub niektórych ubezpieczeń za granicą. Obowiązek deklaracji nie oznacza automatycznie dodatkowego podatku, ale brak lub błędne zgłoszenia mogą być problematyczne.

Kiedy doradztwo jest niezbędne

Doradztwo jest szczególnie ważne, gdy pobyty są bliskie 183 dniom, istnieje kilka miejsc zamieszkania, małżonek lub dzieci mieszkają na Majorce, wykonywana jest praca zdalna, posiadane są udziały w firmach, trusty, fundacje, zagraniczne rachunki, emerytury, wynajem nieruchomości lub wysokie aktywa. Również moment przeprowadzki może mieć znaczenie podatkowe, np. w przypadku podatku od wyjścia (exit tax) w kraju pochodzenia lub planowanej sprzedaży papierów wartościowych lub firmy.

Praktyczne zalecenie brzmi: prawo pobytu, rezydencję podatkową i strukturę nieruchomości należy planować wspólnie przed przeprowadzką. Nieruchomość na Majorce może być wspaniałym centrum życiowym, ale właśnie dlatego nie powinna być dopiero później dopasowywana do międzynarodowej logiki podatkowej i pobytowej.